Hoe voorkom ik een burn-out?
Hoe voorkom ik een burn-out?
24 november 2016 

Hoe voorkom ik een burn-out?

Hoe voorkom ik een burn-out? De oorzaak van een burn-out is voor 100% te vinden in jezelf. Dit betekent dat ook de oplossing voor 100% in jezelf te vinden is. Je kan het dus zelf voorkomen!

Inhoudsopgave

  1. Waardoor krijg je een burn-out?
  2. Wie zijn vatbaar?
  3. Wat maakt de Pleaser, Perfectionist, Pusher en Controlfreak zo vatbaar?
  4. Afweermechanismen
  5. Hoe ontstaat een afweermechanisme?
  6. Sub-persoon en Afweermechanisme
  7. Wat is een burn-out?
  8. Voorkomen is beter dan genezen
  9. Twee ultieme tips om een burn-out te voorkomen
  10. Waarom in actie komen belangrijk is

Waardoor krijg je een burn-out?

In het onderzoek dat ik deed voor mijn boek HELP! IK BEN EEN PLEASER merkte ik op dat ik veelvuldig de term burn-out tegenkwam. Ik ontdekte dat veel Pleasers pas in actie kwamen om iets te veranderen in hun leven nadat ze tegen de spreekwoordelijke lamp waren gelopen.

De vraag die ik daardoor had:

Waarom krijgt iemand een burn-out en komt het vaker voor bij Pleasers dan bij anderen?

Deze vraag bleef mij maar bezig houden … ik ging op onderzoek uit. Mijn conclusie verwoord ik in dit blog.

Vaak wordt gedacht dat je een burn-out krijgt door te hard werken, dat je te veel hooi op je vork neemt. In zekere zin is dit waar, maar …

Waarom krijgt de ene harde werker een burn-out en de andere harde werker niet?

De verklaring hiervoor is dat hard werken niet zo zeer de boosdoener is, maar eerder bepaalde eigenschappen die jij als mens hebt.

Wie zijn vatbaar?

Niet alle harde werkers krijgen een burn-out. Maar welke harde werkers krijgen die dan wel? Het blijkt dat het grotendeels afhankelijk is van bepaalde eigenschappen hoe vatbaar je  bent.

Hoe vatbaar je bent, hangt af van de sub-personen die in jou het meest actief zijn. We noemen dit de primaire sub-personen. Sub-personen ontstaan in de vroege jeugd en dienen voor bescherming tegen de pijn van afwijzing en het verkrijgen van liefde en erkenning

In het onstaan van een sub-persoon vind je meer informatie over het onstaan en wat de rol is van de sub-personen in jou.

De Pleaser

Een Pleaser is één van de sub-personen in jou. De Pleaser bezit bepaalde eigenschappen die de kans op een burn-out vergroten. Een Pleaser:

  • durft geen nee te zeggen
  • wil het anderen naar de zin maken
  • wil een ander niet afwijzen
  • staat zelden stil bij zijn eigen behoeften

De Perfectionist

Een Perfectionist is een ander sub-persoon in jou. Bepaalde eigenschappen van de Perfectionist maken je ook extra vatbaar:

  • het is nooit goed genoeg, het moet altijd beter

De Pusher

De Pusher is een echte doorzetter, hij zorgt ervoor dat het afkomt waar je mee bezig bent. Het is een echte aanpakker en ook als het tegenzit gaat hij door en zorgt ervoor dat de klus wordt geklaard. Of het nou gaat om een opleiding, een verbouwing of een taak op het werk, van de Pusher kan je op aan dat het goedkomt, want;

  • opgeven is geen optie

De Controlfreak

De Controlfreak zorgt ervoor dat hij de touwtjes in handen heeft, hij is er op uit om vervelende situaties te voorkomen.

  • voorkomen is beter dan genezen

De Pleaser, Perfectionist, Pusher en Controlfreak zijn de sub-personen bij wie een burn-out het meest voorkomt.

Wat maakt de Pleaser, Perfectionist, Pusher en Controlfreak zo vatbaar?

De Pleaser, Perfectionist, Pusher en Controlfreak maken gebruik van hetzelfde afweermechanisme, ook wel beschermingsmechanisme genoemd.

Een afweermechanisme is een ‘techniek’ of ‘trucje’ die de geest onwillekeurig gebruikt om bepaalde driftmatige strevingen en verlangens, en waarheden (realiteiten) die te veel angst of verdriet oproepen, uit het bewustzijn weg te houden (bron wikipedia)

Afweermechanismen

Er zijn verschillende benamingen voor de afweermechanismen, hieronder hou ik de benamingen aan die in PRI (Past Reality Integration) worden toegepast.

  • primaire afweer (PA)
  • ontkenning van behoeften (OvB)
  • valse hoop (VH)
  • valse macht (VM)
  • angst (A)

Hieronder volgt een beknopte omschrijving met een bijbehorende mogelijke onbewuste gedachte/overtuiging.

Primaire Afweer

Bij deze vorm van afweer leg je de schuld altijd bij jezelf. Diep van binnen vind je jezelf niet goed genoeg. Als een ander jou bekritiseert, denk je bijvoorbeeld onbewust; “het ligt aan mij, ik heb het verdiend dat hij zo kritisch is, ik ben ook gewoon dom/onhandigwaardeloos/…”

Ontkenning van Behoeften

Hierbij ga je er vanuit dat jouw behoeften helemaal niet ingevuld hoeven te worden. “Prima dat mijn vader nooit tijd voor me heeft, ik red mezelf wel.”

Valse Hoop

Hierbij zorgen wij ervoor dat we doen of zijn wat we denken dat een ander zou willen dat we doen of zijn. Op die manier denken we (al dan niet bewust) dat onze behoeften wel ingevuld worden. “Als ik nou maar aardig ben, vinden ze me vast leuk zodat ik gelukkiger ben.”

Er is dus altijd een voorwaarde waar je aan moet voldoen om te krijgen wat je wil (waardering, erkenning, liefde)

De Pleaser, Perfectionist en Pusher maken vooral gebruik van ‘valse hoop’ (VH).

Valse Macht

We geven de ander de schuld en worden boos op iemand anders. “Vind je het gek dat we ruzie hebben, hij is ook altijd zo lomp.”

Angst

Bij deze vorm van afweer zijn we bang zonder dat er in het heden een aanleiding voor is. Dit geeft ons de illusie dat we nog kunnen vluchten van de bedreigende situatie. Hieronder vallen alle soorten van irreële angst: angst voor spreken in het openbaar, faalangst voor een examen, bang om alleen te zijn, bang voor muizen etc.

Hoe ontstaat een afweermechanisme?

Dit is terug te voeren op onze eerste jaren zoals uitgelegd in het ontstaan van een sub-persoon. Het komt er in het kort op neer dat onze ouders/verzorgers bepaalde behoeften niet hebben ingevuld en dat dit heeft gevoeld als afwijzing. Om je te beschermen tegen de pijn van die afwijzing bouw je diverse afweer- of beschermingsmechanismen op.

Voor de duidelijkheid; je hebt niet alleen een Pleaser, Perfectionist en/of Pusher in je, er zijn veel meer sub-personen actief in jou. Elk sub-persoon maakt gebruik van één of meerdere afweermechanismes, maar één daarvan is ‘favoriet’.

Sub-persoon en Afweermechanisme

Hieronder staan diverse sub-personen met het bijbehorende ‘favoriete’ afweermechanisme dat word toegepast.

Pleaser = Valse Hoop

Perfectionist = Valse Hoop

Pusher = Valse Hoop

Meeloper / Ja-Knikker = Ontkenning van Behoeften

Rebel = Valse Macht

Criticus = Valse Macht

Innerlijke criticus = Primaire Afweer

Zoals gezegd zijn meerdere mechanismen mogelijk, hier een voorbeeld van de Pleaser. Een Pleaser kent grote angst voor afwijzing (A) en voelt zich diep van binnen niet goed genoeg (PA). Om de angst voor afwijzing en het negatieve zelfbeeld te bedekken, doet hij er alles aan om bij de ander in een goed blaadje te komen (VH). Daarbij gaat hij vaak voorbij aan zijn eigen behoeften (OvB).

Je ziet dat meerdere afweermechanismen een rol spelen, maar Valse Hoop heeft bij een echte Pleaser de overhand. En juist dat mechanisme maakt je vatbaar voor een burn-out, er is altijd een voorwaarde waar je van jezelf aan moet voldoen om te krijgen wat je wil. Je loopt als het ware continu achter de feiten aan, je loopt op je tenen.

Wat is een burn-out?

Over een burn-out is al heel veel geschreven; wat het is, de kenmerken etc. In onderstaande video legt Ingeborg Bosch uit wat het is, wie het krijgen, wat er gebeurt en welke klachten wijzen op een burn-out.

Het komt er op neer dat je gewone energievoorraad is uitgeput en je doorgaat op een andere energiebron; adrenaline. Niet zo gek dat dit zorgt voor slapeloosheid, een belangrijk kenmerk van een aankomende burn-out.

In de video komt duidelijk naar voren dat Valse Hoop je vatbaar maakt voor een burn-out. Daarom hebben Pleasers, Perfectionisten en Pushers meer kans een burn-out te krijgen.

Voorkomen is beter dan genezen

Herstellen van een burn-out kan jaren in beslag nemen en gaat gepaard met een hoop ellende. Het is dus beter dat je voorkomt dat je er een krijgt.

Zoals Ingeborg terecht opmerkt in haar video is kans op herhaling groot, een 2e burn-out ligt op de loer als je weer verder gaat zoals je altijd deed. Of beter gezegd;

Een 2e burn-out ligt op de loer als je niet aan de slag gaat met de onderliggende redenen waarom je een burn-out krijgt.

Twee ultieme tips om een burn-out te voorkomen

  • Bepaal jouw persoonlijke afweerprofiel met behulp van de afweertest

Een hoge score op Valse Hoop (VH) maakt je vatbaar voor een burn-out. Een hoge VH score duidt tevens op een (onbewust) negatief zelfbeeld (PA) dat bestaat uit oude pijn. Met Valse Hoop probeer je dat negatieve zelfbeeld te bedekken. Daarom is het noodzakelijk ook daarmee aan de slag te gaan dus:

  • Buig je negatieve zelfbeeld om

In het HELP! IK BEN EEN PLEASER boek licht ik uitgebreid toe wat een Pleaser kan doen om een eind te maken aan zijn pleasegedrag. Het is verkrijgbaar als boek en e-book.

Met name de Stop Met Pleasen Community zorgt ervoor dat je aan de slag gaat en het geleerde direct in de praktijk toepast. Daardoor doe je nieuwe ervaringen op en juist deze zorgen voor een duurzaam resultaat, omdat er nieuwe verbindingen in je hersenen worden aangemaakt.

Bekijk hieronder het interview over het boek.


Waarom in actie komen belangrijk is

Afweermechanismen ontstaan in je vroege jeugd en de sub-personen in jou geven daar uiting aan. Sub-personen hebben eigen gedachten, gevoel en gedrag. De wetenschap heeft aangetoond dat 95% van ons gedrag onbewust is. We zijn dus niet zo rationeel als we denken.

Dit heeft te maken met ons brein. De amygdala is betrokken bij het ervaren, verwerken en aansturen van verschillende emoties waaronder angst. In dit deel van de hersenen wordt o.a. de vecht of vlucht reactie gereguleerd.

De rol van de amygdala

amygdala en burn-outDe amygdala legt verbanden tussen informatie die van verschillende zintuigen afkomstig is en koppelt deze aan emoties. Bij iedere nieuwe situatie bepaalt het individu welke emotionele reactie het meest zinvol is. De reactie van de amygdala op prikkels die angst veroorzaken, kan snel en volledig automatisch (dat wil zeggen reflexmatig) plaatsvinden.

Door een bepaalde situatie een emotionele waardering te geven (en als zodanig in het geheugen vast te leggen), kan het individu een toekomstige soortgelijke situatie gemakkelijker herkennen en daar gepast op reageren (bijvoorbeeld met een vecht- of vluchtreactie). (bron: wikipedia)

We reageren dus automatisch op prikkels wat betekent dat onze reactie veelal onbewust is. In onze vroege jeugd hebben wij situaties een emotionele waardering gegeven en dit opgeslagen in ons geheugen. Als wij in het heden een situatie ervaren die lijkt op die opgeslagen ervaring (met de daarbij behorende emotionele waardering) reageren wij automatisch op de manier die ons destijds gepast leek. Dit nemen we vervolgens ons hele leven mee.

Nieuwe verbindingen in de hersenen

Er zijn verbindingen aangemaakt in onze hersenen waarbij een bepaalde prikkel zorgt voor een bepaalde reactie (gedrag), je kan dit zien als een voorkeurspatroon. Waar dit vroeger heel effectief was, kan het nu uiterst ineffectief en ongewenst zijn. Om dit automatische systeem te doorbreken heb je nieuwe ervaringen nodig die ervoor zorgen dat er nieuwe verbindingen worden aangemaakt in de hersenen die de oude verbindingen doen vervagen.

Daarom is het zo belangrijk om in actie te komen. Dit zorgt voor nieuwe ervaringen die op hun beurt zorgen voor nieuwe verbindingen in ons brein en daarmee voor nieuw en gewenst automatisch gedrag.

Je hebt nieuwe ervaringen nodig die nieuwe verbindingen aanmaken in je hersenen. Dat is precies wat je doet in de Stop Met Pleasen Community. Het afweersysteem van Valse Hoop krijgt dan minder invloed op je leven waarmee je een (nieuwe) burn-out voorkomt.

Dus kom in actie! Ik wens je veel succes.

Herken jij de Pleaser, Perfectionist en/of Pusher in jou en heb je (bijna) een burn-out gehad? Tof als je dat met ons wil delen via een reactie onderaan de pagina.

Waardeer je dit artikel? Zo ja, fijn als je het wilt delen via één van de social medio buttons.

Blije groet,

Paul Smeekes
PJ8 | Coach

 

Over de schrijver
Hoi, ik ben Paul, coach en oprichter van PJ8 Pleaser Coaching. Ruim 40 jaar lang ben ik een Pleaser geweest en weet daardoor als geen ander wat de voor- en nadelen daarvan zijn. Inmiddels heb ik duizenden mensen geholpen via 1 op 1 coaching, de Stop Met Pleasen Community, lezingen, webinars, trainingen, workshops, blogs en/of coaching programma's. Daarnaast heb ik het boek HELP! IK BEN EEN PLEASER geschreven. Pleasers helpen zichzelf te helpen is mijn missie, daar word ik blij van! Iedereen kan leren zichzelf op de eerste plek te zetten!

Door

Paul-Smeekes

op 24 November 2016

Ik heb een Pleaser, Perfectionist en Pusher in me en ik heb het geluk gehad dat ik er op tijd bij was waardoor ik een burn-out heb weten te voorkomen. Daarna ben ik aan de slag gegaan en is o.a. de impact van Valse Macht enorm gereduceerd.

Door

Inge

op 27 January 2017

Heeeeeeel herkenbaar! Ik heb bijna 2 jaar geleden een tia gehad. En een ontzettende burnout die er aan vooraf ging. Ik ben alles wat er in je boek staat. Een pleaser, een perfectionist en de rest. Ik ben een ontzettend leuk mens. Maar veel te bang om "ruzie " te maken met mensen waar ik van hou. Heb eigenlijk geen vrienden, voel me heel erg vaak alleen. Weet dat het door mij komt, door mijn verleden maar ondanks dat, ondanks het meerdere malen lezen en bestuderen van je boek, ondanks het feit dat ik meerdere malen hulp heb gezocht, lukt het me niet om dingen anders te doen. En toch ben ik best gelukkig, en nogmaals, een leuk mens....lastig hoor...

Door

Paul-Smeekes

op 30 January 2017

Hi Inge, ik neem persoonlijk contact met je op per mail

Reactie plaatsen

Wij gebruiken cookies