Page content

Hoe onstaat de Pleaser?

In hoe ontstaat de Pleaser wordt toegelicht wat de belangrijkste aspecten zijn waardoor de Pleaser in jou ontstaat.

Hoe ontstaat de Pleaser?

Als je wordt geboren, ben je de eerste jaren afhankelijk van ouders of opvoeders. Je bent simpelweg nog niet in staat om voor je eigen veiligheid of eten te zorgen. Je lacht als je schik hebt, je huilt als je honger, pijn of net een volle geurige luier geproduceerd hebt. Je bent ongeremd in je gedrag. Dit is allemaal doodnormaal en geldig voor ieder kind. Maar een groot gevaar ligt al in je vroege jeugd om de hoek.

Het ontstaan van een negatief zelfbeeld

In de jaren dat je opgroeit, krijg je te maken met situaties waarin je je afgewezen voelt. Eerst wordt er nog vol bewondering gekeken naar jouw eerste stapjes, maar net als je de gang er een beetje in hebt, krijg je veelvuldig te horen wat er allemaal niet mag.

Als je in een spontane bui staat te zingen en dansen op de bank, volgt; “je mag niet dansen op de bank Yvonne.” Als zoiets éénmalig is dan heeft dat geen invloed, maar als je je vaker afgewezen voelt als je spontaan bent, gaat dat een rol spelen. Dan denk je; “Oeps, ze vinden me niet leuk als ik spontaan ben.” Je voelt je afgewezen.

Of je bent lekker aan het spelen en valt hard op je hoofd. Natuurlijk zet je het gelijk op een brullen. Niet zo gek, want je hebt pijn en bent enorm geschrokken. Maar gelukkig komt mama er direct aan. Mama ziet geen bloed dus het lijkt mee te vallen. Vol goede intenties probeert ze je gerust te stellen. Ze neemt je op haar arm en zegt zachtjes; “het is al goed lieverd, het valt wel mee.” Jij denkt daar echter heel anders over, je hebt net een mega crash gemaakt, bent enorm geschrokken en hebt een dikke bult op je hoofd die vreselijk pijn doet. Voor jou is het allesbehalve goed. De reactie van je moeder is daarmee een regelrechte afwijzing. Met “het is al goed lieverd, het valt wel mee”, gaat ze volledig voorbij aan jouw gevoelens. Onbewust voel je je hierdoor afgewezen. Als dat vaker op een dergelijke manier ervaren wordt, zal je iets denken in de trant van “mijn gevoelens doen er niet toe.hoe ontstaat de Pleaser

Links of rechtsom word je afgewezen

Dit zijn slechts een paar voorbeelden, maar de jeugd van ieder kind zit vol met dit soort momenten, bij de één meer dan bij de ander. Of het nou met knoeien, te luidruchtig zijn, huilen of wat dan ook te maken heeft, het kind zal te horen krijgen dat zijn ouders het graag anders zien. Ook al is dat absoluut niet de bedoeling van de ouders, vaak gebeurt dat op een manier waardoor een kind zich afgewezen voelt. En zijn het niet je ouders dan zijn het wel leraren op school, vriendjes die je buitensluiten of de trainer op de voetbalclub die je het gevoel geven dat ze je afwijzen. Je ontkomt er gewoon niet aan, iedereen voelt zich op meerdere momenten in het leven afgewezen.

Door al die afwijzing vanuit je directe omgeving ontstaat een negatief zelfbeeld, ook wel een beperkende overtuiging genoemd. Een aantal voorbeelden hiervan is: ik ben niet goed genoeg, ik doe er niet toe, ik ben zwak, ik ben ongewenst, ik ben stom, ik ben waardeloos etc. Zo’n negatief zelfbeeld heeft een enorme impact op je leven.

Natuurlijk zijn er nog heftigere vormen van afwijzing zoals incest, verwaarlozing en huiselijk geweld. Daardoor ontstaat een nog veel dieper geworteld negatief zelfbeeld. Dat geldt ook als je door je ouders ter adoptie bent afgestaan.

Praktijkvoorbeeld van Sandra

De allergrootste stap die ik gemaakt heb, is het bewust worden van hetgeen mij tot een Pleaser heeft gemaakt. Ik ben met 3 maanden geadopteerd. Ik heb een  prima jeugd en opvoeding gehad waaraan ik enkel maar warme herinneringen koester. Ik heb nog steeds een uitstekende familieband met mijn adoptieouders en mijn zussen. Toch was er iets op de  achtergrond dat ik niet thuis kon brengen. 

 In 2013 werd ik opgenomen in het ziekenhuis en werd er uiteraard gevraagd of er erfelijke ziektes in mijn familie voorkwamen. Ik kon hier echter geen antwoord op geven, maar deze vraag drong goed tot mij door. Ik ben mij in de adoptiegeschiedenis gaan verdiepen. Ik heb er zeer veel over gelezen en gesproken met anderen. In het stukje ‘afgestaan worden,’ zit de angel van pijn die er op onbewust niveau voor zorgt dat ik me aan iedereen probeer aan te passen om maar leuk, aardig en geliefd gevonden te worden zodat niemand mij in de steek zal laten. Het klopt als een bus. Nu weet ik wel dat dit onmogelijk is om anderen altijd een plezier te doen, want dat gaat dus echt ten koste van mezelf. Het is wel echt een bewustwording die ik alleen kan veranderen.”

 Sandra


De rol van je sub-personen

Niemand wil leven met zo’n negatief zelfbeeld. Niemand wordt graag afgewezen, afwijzing is ronduit pijnlijk. Maar vindingrijk als wij zijn, hebben we iets gevonden om onszelf te beschermen tegen die pijn. We leren allerlei gedragspatronen aan of nog mooier: we creëren sub-personen, waarbij naast gedrag ook gedachten en gevoelens een rol spelen. Het werkt als volgt:

Iedereen heeft een innerlijk kind in zich, ook volwassenen. Dat innerlijke kind is spontaan, speels, naïef, intuïtief, eerlijk, onschuldig, creatief, ondernemend etc. Zoals ik in hoofdstuk 1 aangaf, wordt je innerlijke kind al in je vroege jeugd afgewezen. Om dat innerlijke kind te beschermen tegen de pijn van die afwijzing bouw je allerlei sub-personen op.

Het ontstaan van sub-personen

Het begint met het voldoen aan regels

Je hebt snel genoeg door dat je niet wordt afgewezen als je het de ander naar de zin maakt, goed luistert of lief bent. Misschien levert het zelfs complimentjes op. Dit is een manier waarop de Pleaser ontstaat.

Of je merkt dat, als je iets heel goed doet, je de waardering krijgt van je ouders of anderen in je omgeving; “Jeetje René, wat heb je dat goed gedaan.”  Dat is heerlijk om te horen, daar wil je wel meer van. Zo kan een Perfectionist ontstaan.

De Perfectionist kan ook onstaan als je met een mager zesje thuiskomt van school en merkt dat dit niet gewenst is, met minder dan een tien krijg je de handen thuis niet op elkaar.

Hoe je daarmee omgaat is heel persoonlijk. In het voorbeeld van het magere zesje kan een Perfectionist ontstaan die altijd streeft naar het beste, maar er kan net zo goed een Luiwammes ontstaan die denkt; “waarom zou ik mijn best doen, het is toch nooit goed genoeg.”

Je hebt meerdere sub-personen in je

Er zijn veel meer sub-personen zoals; de Innerlijke Criticus, de Autonome, de Pusher, de Rationele Denker, de Voeler, de Vechter, de Winnaar, de Rebel, de Clown en nog veel en veel meer. Je hebt alijd meerdere sub-personen in je, al voeren een klein aantal de boventoon. Dit noemen we de primaire sub-personen.

In deze limericks geef ik een beeld van de sub-personen in mij en de rol die ze spelen in mijn leven, daarnaast vind je er een lijst met de verschillende sub-personen.

De functie van je sub-personen

Het tegenovergestelde van afwijzing is erkenning en dat is precies wat we (onbewust) voor ogen hebben als we onze sub-personen zoals de Pleaser of Perfectionist creëren. Misschien is ontstaan beter dan creëren, het is namelijk niet iets dat je heel bewust doet.

De voornaamste doelen van al deze sub-personen zijn het veroveren van liefde en erkenning en ons innerlijke kind beschermen tegen de pijn van afwijzing. Ze hebben het dus stuk voor stuk goed met ons voor.

Iedereen heeft overigens meerdere sub-personen; ik ben mijn hele leven een enorme Pleaser geweest, maar heb overduidelijk ook elementen van een Perfectionist en Pusher in me. Daarnaast kan ik een enorme Clown zijn of een Rebel. Het is afhankelijk van de context wie er bij mij aan het stuur zit. Je hebt meestal één sub-persoon die het vaakst de dienst uitmaakt, bij mij was dat ruim 40 jaar lang de Pleaser.

Het komt in mijn ogen op het volgende neer:

Je bent geen Pleaser, je hebt een Pleaser in je

De rol van je imago

Naast sub-personen ontstaat er nog wat anders; ons imago. Een imago is het beeld dat we willen dat anderen van ons hebben. Door middel van ons imago doen we ons beter voor dan dat we ons daadwerkelijk voelen.

Verschil tussen imago en sub-personen

Je zou je imago ook kunnen zien als sub-persoon, maar er is een verschil. Een sub-persoon ontwikkel je om liefde en erkenning te verkrijgen en om afwijzing te voorkomen. Een imago dient met name om je onzekerheid voor de buitenwereld te bedekken, het creëert een soort schijn-zelfverzekerdheid.

Ons imago houdt anderen voor dat het allemaal wel OK is met ons. Onze onzekerheden en angsten worden niet getoond naar de buitenwereld. Als je het goed bekijkt, is het één grote poppenkast of een “met mij is alles dik voor mekaar show.”

Imago voorbeelden

De Pleaser creëert bijvoorbeeld een ‘nice-guy’ imago. Andere imago voorbeelden zijn: de succesvolle zakenman, de femme fatale, de altijd vrolijke dame, de slimmerik, de entertainer etc.imago

Maar denk je nou echt dat de succesvolle zakenman geen angsten kent of die ene deal wel gaat lukken? En reken maar dat de slimmerik doodsbenauwd is dat hij iets niet weet. En dat die altijd vrolijke dame wel eens stik chagrijnig is. En van Mr. Nice Guy krijg je nooit te zien of horen dat hij in zijn gedachten die ene collega een enorme eikel vindt. Het gaat dus altijd om het beeld dat je wil dat anderen van je hebben. Je laat de buitenwereld alleen zien wat je imago in stand houdt.

Ik kwam daarachter toen ik tegen een psycholoog zei; “ik wil altijd aardig gevonden worden.” Waarop hij zei; “mmm, is dat wel zo?” Toen hij zag dat ik dat niet begreep ging hij verder. “Je zegt dat je altijd aardig gevonden wil worden, maar je hebt me net dingen verteld die je hebt gedaan in je relatie die niet bepaald aardig zijn. Het lijkt er meer op dat je je imago in stand probeert te houden dan dat je altijd aardig gevonden wilt worden.”  1-0 voor de psycholoog.

Identiteit

Je identiteit is opgebouwd uit de elementen die benoemd zijn in de vorige hoofdstukken:

  • Je (negatieve) zelfbeeld
  • De regels waaraan je wilt voldoen om erkenning en liefde te ontvangen en afwijzing te voorkomen
  • De sub-personen die je daarvoor ontwikkelt
  • Het imago; het beeld dat je wil dat anderen van je hebben

Het merendeel van de mensen heeft een negatief zelfbeeld met bijvoorbeeld een beperkende overtuiging zoals; “ik doe er niet toe” of “ik ben niet goed genoeg.”

Zodra je zo’n “ik ben …” overtuiging hebt, is dat heel bepalend voor je identiteit. Dat is hoe je over jezelf denkt, wat je diep van binnen van jezelf vindt. Je bent je er alleen niet van bewust. Iedereen is er namelijk een kei in om het te bedekken of verbergen met behulp van onze sub-personen en ons imago.

Nagenoeg iedereen heeft een negatief zelfbeeld

In de praktijk merk ik regelmatig weerstand als ik iemand tijdens een coachtraject wijs op een mogelijke beperkende overtuiging. “Nee hoor, die heb ik niet.”

Maar stel dat je een Pleaser bent; waarom heb je die Pleaser ontwikkeld? Dat doe je alleen om erkenning te krijgen en om afwijzing te voorkomen. Maar als iemand zichzelf echt goed genoeg vindt dan hoef je toch niet bang te zijn voor afwijzing! Dan hoef je toch geen Pleaser te ontwikkelen? Of welke andere sub-persoon dan ook. Dan hoef je ook niet te streven naar erkenning van anderen, die erkenning heb je namelijk al van jezelf.

Het meest trieste van dit hele fenomeen is dat het illusoir is. Er klopt helemaal niets van, het is gebaseerd op iets wat niet waar is.

Iedereen is goed genoeg, iedereen doet er toe, ja ook jij! Wat er in je vroege jeugd gebeurd is, voelde als een afwijzing, maar is helemaal niet zo bedoeld. Maar hoe je het wendt of keert, het heeft je gevormd en gemaakt tot wie je nu bent.

Interview voor RTV Baarn

Hieronder een kort interview rondom mijn boek HELP! Ik ben een Pleaser

    Comment Section

    4 reacties op “Hoe onstaat de Pleaser?


    Door Lila op 29 augustus 2018

    Aardig stuk en ook verhelderend. Ik ben zelf een pleaser en ik vind het leuk om mensen blij te maken. Het zit erin en ik weet niet of ik het eruit krijg en of ik dat wel zou moeten nastreven. Ik heb wel het geluk dat ik niets van me laat eisen en zodra ik manipulatie opmerk dan ben ik weg. Mijn geven is vrij omdat ik het wil en anders trek ik me daarin terug. Mijn vriend is ook een pleaser, ook hij houdt ervan mensen blij te maken. We vinden het ook leuk elkaar te pleasen. Zelf zijn we daar eigenlijk erg blij mee, tot nu toe. Hoewel het wel een spiegel kan zijn ook voor ons. Zo hadden we in het begin de neiging om steeds te vragen wat de ander wilde doen of in mee te gaan wat de ander wilde. Maar een pleaser gaat gemakkelijker mee met wat de ander wil dan dat hij/zij zelf een route moet uitkiezen. Het kon dan best lang duren voor we een keuze konden maken over de meest kleine dingen. We kunnen daar soms ook wel erg om lachen samen. Van de twee ben ik wel degene die dan het makkelijkste een knoop door hakt. Het lukt me ook wel om niet voor hem te bepalen of teveel te waken voor zijn grenzen, die moet hij toch echt zelf leren ontdekken, maar ik probeer het hem soms wel terug te geven als ik me afvraag hoe iets voor hem is. We zijn nu 8 jaar samen en we zijn nog steeds lerende. Ik ben benieuwd of er meer mensen zijn die beide pleasers zijn en hoe dat uitwerkt in hun leven.


    Door Paul op 4 september 2018

    Hi Lila, van mij hoef je het er ook niet ‘uit te halen’ hoor dat je het leuk vindt om anderen blij te maken. Blij maken van anderen betekent niet dat het gelijk ook pleasen is. Het wordt pas pleasen als je gedrag vertoont waarbij je jezelf vergeet of wegcijfert. Het zorgzame en blij willen maken kan dus ook zeker gewoon een prachtige eigenschap zijn waar helemaal niets mis mee is … sterker nog, het is hartstikke mooi!
    Ik kom wel eens vaker tegen dat twee Pleasers met elkaar een relatie hebben. Toch zie ik daarbij vaak dat één van de twee iets de overhand neemt. Dat kan ook wisselen, afhankelijk van het onderwerp of de situatie.


    Door annebierman op 26 oktober 2017

    Dat voorbeeld van een kind dat valt en een bult op zijn hoofd heeft vind ik echt belachelijk!
    Een ‘Pleaser’ dat heeft natuurlijk wel wat meer omhanden.
    Een stukje persoonlijkheid. Maar ook wel wat meer diepgewortelde problemen die mijns inziens zijn ontstaan in de jeugd.
    Ikzelf leerde een man kennen, en had na nog geen 2 maanden al een erg hoog irritatie-gehalte naar hem toe ivm zijn ‘pleaser’-gedrag. ‘De Redder’ willen zijn.
    Terwijl hij zelf een behoorlijke rugzak had en daar niet echt open over was.
    Volgende keer mijn onderbuikgevoel volgen…..


    Door Paul op 26 oktober 2017

    Dank voor je antwoord Anne, met het voorbeeld geef ik aan dat afwijzing iets is dat iedereen meemaakt in het leven. Door één zo’n voorbeeld word inderdaad geen Pleaser. Als je alles bij elkaar optelt, kan dat in mijn ogen wel ontstaan. Het hoeven niet per se (zware) trauma’s te zijn waardoor je pleasegedrag opbouwt.

    Plaats een reactie


    *


    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

    Klik gerust eens door onze categorieën heen: